Samen aan het werk, met je benen in de modder: rijst planten is een ervaring die je niet wilt missen.
Voor veel families hier is rijst de belangrijkste landbouwactiviteit. Wanneer halverwege juni de moesson begint, trekken we samen de velden in. Op blote voeten in de modder voel je pas echt hoeveel gemeenschapszin er achter een bord rijst schuilt.
Rijst is in Nepal niet alleen voedsel, maar ook een bron van inkomsten en een onderdeel van de cultuur. Gemiddeld eet een Nepalees volgens de cijfers in dit verhaal 137,5 kilo rijst per jaar. Niet voor niets zeggen we: ‘Dal bhat power, 24 hour!’

De vijftiende dag van de Nepalese maand Ashadh, rond 29 juni, geldt als een gunstige dag om rijst te planten. De werkelijke start hangt natuurlijk af van de regen en beschikbaar water. In december 2004 riep de regering deze dag uit tot Nationale Rijstplantdag: Ropain Diwas of Dhan Diwas. Er wordt gezongen, gedanst en met modder gespeeld. Dahi chiura, yoghurt met geplette rijst, hoort erbij.
Het begin van de moesson is een van mijn favoriete momenten. De lucht is fris, de bergen worden zichtbaar en boven de groene velden verschijnen blauwe luchten en prachtige wolken.

Na de maïsoogst in mei brengen vrouwen buffelmest naar de velden. Het rijstzaad wordt eerst op een klein zaaibed uitgezaaid. Na ongeveer twee weken zijn de jonge plantjes klaar om te verplanten.
Een heel veld wordt in één dag beplant. Ongeveer twintig vrouwen, tien mannen en een groep kinderen beginnen al om zeven uur. Buren helpen elkaar. De vrouwen maken bundels van de plantjes en praten ondertussen bij. De mannen zorgen voor de irrigatie, graven en ploegen de modder met buffels of ossen. Er zijn enkele tractoren, maar veel gereedschap is nog van hout.

De plantjes moeten ongeveer tien centimeter uit elkaar staan, steeds twee bij elkaar en met de wortels diep genoeg in de grond. In mijn linkerhand houd ik de bundel, met rechts steek ik de wortels in de modder. De zon brandt, het water is warm en achteruitlopend moet ik oppassen niet uit te glijden.

De vrouwen om me heen praten, lachen en zingen en planten ondertussen keurige rijen. Wanneer zij tien rijen hebben gedaan, ben ik pas bij vijf en loop ik twee meter achter. Zij hebben dan ook ruim vijfentwintig jaar meer ervaring. Mijn eigen rij slingert nogal. Hopelijk levert die toch genoeg rijst op!
Als het werk klaar is, heeft mijn schoonzus dal bhat klaargemaakt: rijst, linzen, groenten en vlees, met lokaal bier. Mijn rug en benen voelen het werk, maar samen eten maakt veel goed. Over ongeveer vier maanden kan deze rijst worden geoogst.
Wil je volgend jaar zelf meehelpen? Je bent welkom om dit bijzondere stukje Nepalese cultuur met ons te beleven.
Sonja




